نقش طرحواره نقص/شرم، نیازهای بنیادین روان‌شناختی و انعطاف پذیری روان‌شناختی در پیش‌بینی اعتیاد به شبکه‌های مجازی در دانشجویان

زوار, سمانه; کرمی, امیر; نوروزی, مهدیه

doi:10.22038/hmed.2025.84331.1445

نقش طرحواره نقص/شرم، نیازهای بنیادین روان‌شناختی و انعطاف پذیری روان‌شناختی در پیش‌بینی اعتیاد به شبکه‌های مجازی در دانشجویان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سمانه زوار ¹

امیر کرمی ²

مهدیه نوروزی ³

¹ گروه روانشناسی، موسسه آموزش عالی حکیم طوس، مشهد، ایران.

² گروه روانشناسی، موسسه آموزش عالی حکمت رضوی، مشهد، ایران

³ گروه مشاوره، موسسه آموزش عالی حکمت رضوی، مشهد، ایران.

10.22038/hmed.2025.84331.1445

چکیده

مقدمه: گسترش روزافزون اعتیاد به شبکه‌های مجازی در میان دانشجویان، به عنوان یک چالش جدی برای سلامت روان و عملکرد تحصیلی آنان شناخته می‌شود. در این میان، درک ریشه‌های عمیق شناختی، عدم ارضای نیازهای درونی و ضعف در سازگاری روانی می‌تواند رویکردهای پیشگیرانه و درمانی کارآمدتری را در اختیار متخصصان قرار دهد. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش طرحواره نقص /شرم، نیازهای بنیادین روان‌شناختی و انعطاف‌پذیری روان‌شناختی در پیش‌بینی اعتیاد به شبکه‌های مجازی در دانشجویان بود.
روش کار:مطالعه حاضر، پژوهشی مقطعی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش را دانشجویان دختر و پسر شهر مشهد در سال تحصیلی ۱۴۰3-۱۴۰2 تشکیل دادند که از بین آن‌ها ۲۰۰ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای تحقیق، پرسشنامه‌های طرحواره یانگ (YSQ-SF)، نیازهای بنیادین روان‌شناختی (BPNS)، انعطاف‌پذیری روان‌شناختی (P-PPFI)، اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی مبتنی بر موبایل بود. داده‌ها با آزمون رگرسیون گام به گام و همبستگی پیرسون با نرم افزار آماری SPSS-26 تجزیه و تحلیل شدند.
نتایج :نتایج بررسی نشان داد که طرحواره نقص و شرم ( 05/0>p ،187/0=r)، زیرمقیاس شایستگی ( 001/0>p ،223/0-=r) و ارتباط ( 001/0>p ،242/0=r) از نیازهای بنیادین روان‌شناختی و زیرمقیاس اجتناب ( 001/0>p ،297/0=r)، پذیرش ( 001/0>p ،236/0-=r) و بهره‌برداری ( 05/0>p ،172/0-=r) از انعطاف‌پذیری شناختی رابطه معناداری با اعتیاد به شبکه‌های مجازی داشتند. همچنین زیرمقیاس اجتناب (001/0>P ، 24/0=beta)، زیرمقیاس پذیرش (001/0>P ، 25/0-=beta)، زیرمقیاس ارتباط (001/0>P ، 24/0=beta)، و زیرمقیاس شایستگی (01/0>P ، 15/0-=beta)، پیش‌بینی کننده اعتیاد به شبکه‌های مجازی بودند.
نتیجه گیری :به صورت کلی، طرحواره‌های نقص و شرم، نیازهای بنیادین روان‌شناختی و انعطاف‌پذیری روان‌شناختی، از جمله عوامل موثر بر شبکه‌های مجازی هستند که باید به آن‌ها توجه کرد.

تقدیر و تشکر:نویسندگان از تمامی افرادی که در انجام این پژوهش همکاری داشته‌اند قدردانی می‌کنند. مورد خاصی برای سپاسگزاری وجود ندارد.

دسترسی به داده‌ها و مطالب:داده‌های پشتیبان نتایج این مطالعه در دسترس نمی‌باشند.

تعارض منافع:نویسندگان اعلام می‌کنند که هیچ‌گونه تعارض منافع وجود ندارد.

رضایت برای انتشار:رضایت آگاهانه برای انتشار داده‌های ناشناس از تمامی شرکت‌کنندگان اخذ شده است.

ملاحظات اخلاقی :تمامی شرکت‌کنندگان رضایت آگاهانه برای شرکت در مطالعه را ارائه کرده‌اند و پژوهش مطابق با اصول کلی اخلاق پژوهش، از جمله محرمانگی و رعایت یکپارچگی علمی، انجام شده است. این مطالعه مطابق با اصول اخلاقی مندرج در بیانیه هلسینکی انجام شد.

حمایت مالی: این پژوهش هیچ‌گونه حمایت مالی خارجی دریافت نکرده است.

مشارکت نویسندگان:تمامی نویسندگان در طراحی مطالعه، جمع‌آوری داده‌ها، تحلیل نتایج و نگارش مقاله مشارکت داشته‌اند. همه نویسندگان نسخه نهایی مقاله را مطالعه و تأیید کرده‌اند.

دسترسی آزاد: این مقاله تحت مجوز بین‌المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 (CC BY-NC 4.0) منتشر شده است که هرگونه استفاده، اشتراک‌گذاری، اقتباس، توزیع و تکثیر غیرتجاری را در هر رسانه یا قالبی مجاز می‌داند، مشروط بر اینکه نویسنده(گان) اصلی و منبع به درستی ذکر شوند. برای مشاهده نسخه‌ای از این مجوز، به [لینک] مراجعه کنید.
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0

کلیدواژه‌ها

شرم خودمختاری سازگاری روانی رفتار اعتیادی