مقدمه: برنامه درسی پنهان مجموعه‌ای از ارزش‌ها، نگرش‌ها و هنجارهایی است که دانشجویان خارج از محتوای رسمی و از طریق تعاملات، فرهنگ سازمانی و محیط دانشگاهی فرا می‌گیرند. این برنامه در شکل‌گیری شخصیت، مهارت‌های اجتماعی، خلاقیت و حل مسئله نقش مهمی دارد و قوانین آموزشی و روابط بین‌فردی در تقویت مهارت‌های ارتباطی و اجتماعی دانشجویان مؤثرند. این پژوهش به بررسی تأثیر برنامه درسی پنهان بر مهارت‌های اجتماعی دانشجویان پرداخته است.
روش کار: این پژوهش به روش مقطعی انجام شد. جامعه آماری شامل ۲۱۴۶ دانشجو بود که با روش تصادفی طبقه‌ای و جدول مورگان، ۳۲۶ نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. داده‌ها با پرسشنامه محقق‌ساخته (۵ مؤلفه و ۴۶ سؤال) و مقیاس لیکرت پنج‌درجه‌ای گردآوری شد. پس از تأیید روایی و پایایی (آلفای کرونباخ ۰.۸۵)، تحلیل داده‌ها با آمار توصیفی و استنباطی شامل آزمون t، تحلیل واریانس و ضریب همبستگی اسپیرمن و با نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۷ انجام گرفت.
نتایج: یافته‌ها نشان می‌دهد محیط آموزشی، تعاملات اساتید و کارکنان و قوانین دانشگاه بر تجربه دانشجویان اثرگذارند. ساختار فیزیکی دانشگاه تأثیر مثبتی بر مهارت‌های زندگی و یادگیری نداشت، اما ارتباطات میان اساتید، کارکنان و دانشجویان تأثیر مثبتی بر توانایی‌های اجتماعی و یادگیری آن‌ها داشته است. قوانین و مقررات نیز در شکل‌دهی مهارت‌های ارتباطی، یادگیری و تعامل اجتماعی نقش داشتند. همچنین عملکرد یادگیری ارتباط قوی با رشد مهارت‌های زندگی داشته و روش‌های تدریس نوین و فضای تعاملی موجب ارتقای یادگیری و توانمندسازی دانشجویان در حل مسئله شده است.
نتیجه گیری: برنامه درسی پنهان با تقویت عملکرد یادگیری، مهارت‌های ارتباطی، کار گروهی و حل مسئله، مسئله در رشد فردی و اجتماعی دانشجویان نقش دارد. بهبود محیط آموزشی، روش‌های نوین تدریس و بحث‌های گروهی مشارکت فعال آنان را افزایش می‌دهد و کارگاه‌های آموزشی برای اساتید و کارکنان نیز کیفیت آموزش و آمادگی دانشجویان برای ورود به جامعه را ارتقا می‌بخشد.
کلمات کلیدی: برنامه درسی پنهان، مهارت اجتماعی، مهارت زندگی، یادگیری