چکیده

مقدمه: اشتیاق تحصیلی به‌عنوان یکی از شاخص‌های اساسی یادگیری پایدار و موفقیت تحصیلی دانشجویان، به‌ویژه در رشته‌های علوم پزشکی که با فشارهای آموزشی و روانی بالایی همراه است، اهمیت ویژه‌ای دارد. پژوهش حاضر با هدف مدل‌یابی اثر جهت‌گیری آینده بر اشتیاق تحصیلی با نقش میانجی خوش‌بینی و تاب‌آوری تحصیلی انجام شد.
روش کار: پژوهش حاضر توصیفی–همبستگی از نوع مقطعی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی زنجان در سال تحصیلی 1401 به تعداد 3010 نفر بود که 341 نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های اشتیاق تحصیلی، جهت‌گیری آینده، تاب‌آوری و خوش‌بینی تحصیلی گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS 24 و Smart PLS 3 و به روش مدل‌سازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) و بوت‌استراپ انجام گرفت.
نتایج: یافته‌ها نشان داد جهت‌گیری آینده (62/0±33/3)، اشتیاق تحصیلی (46/0±16/3)، تاب‌آوری تحصیلی (60/0±15/3)، و خوش‌بینی (60/0±21/3)، است. جهت‌گیری آینده تأثیر مثبت و معناداری بر اشتیاق تحصیلی (313/0β= )، تاب‌آوری تحصیلی (449/0β=) و خوش‌بینی تحصیلی (466/0β=) دارد (001/0P< ). همچنین، تاب‌آوری تحصیلی (338/0β=) و خوش‌بینی تحصیلی (265/0β=) تأثیر مثبت و معناداری بر اشتیاق تحصیلی نشان دادند. نتایج تحلیل بوت‌استراپ حاکی از معنادار بودن اثرات غیرمستقیم جهت‌گیری آینده بر اشتیاق تحصیلی از طریق تاب‌آوری (152/0β=) و خوش‌بینی تحصیلی (124/0β=) بود. همچنین، مدل پژوهش توانست به ترتیب 9/54 %، 1/20 % و 7/21% از واریانس اشتیاق تحصیلی، تاب‌آوری و خوش‌بینی را تبیین کند.
نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان داد که جهت‌گیری آینده از طریق تقویت خوش‌بینی و تاب‌آوری تحصیلی، نقش مهمی در افزایش اشتیاق تحصیلی دانشجویان علوم پزشکی ایفا می‌کند. این یافته‌ها بر ضرورت توجه به آموزش مهارت‌های آینده‌نگری، تقویت نگرش‌های مثبت و ارتقای تاب‌آوری تحصیلی در برنامه‌های آموزشی و مشاوره‌ای دانشگاه‌ها تأکید دارد و می‌تواند مبنایی برای طراحی مداخلات مؤثر به‌منظور ارتقای انگیزش و پایداری تحصیلی دانشجویان باشد.