افق توسعه آموزش علوم پزشکی

افق توسعه آموزش علوم پزشکی

تاثیر آموزش مبتنی بر مدل بزنف بر میزان سوءرفتار مراقبین خانوادگی نسبت به سالمندان در خانواده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
شهره بهروز 1
راضیه سادات مرتضوی نژاد 2
حسین کریمی مونقی 3، 4، 5
حمیدرضا زنده طلب 4
علی عمادزاده 3، 5
1 مرکز تحقیقات روان پزشکی و علوم رفتاری، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران.
2 گروه پرستاری سالمندی، دانشکده پرستاری مامایی مشهد، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران.
3 مرکز تحقیقات آموزش علوم پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران.
4 مرکز تحقیقات مراقبت پرستاری و مامایی ، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران.
5 گروه آموزش پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران.
10.22038/hmed.2023.67024.1262
چکیده
مقدمه:  افزایش جمعیت سالمندی سبب افزایش عدم تحمل فشارمراقبتی و افزایش خشونت و سوء رفتار نسبت به سالمندان می‌شود. پژوهش حاضر با هدف تعیین تأثیر آموزش مبتنی بر مدل بزنف بر میزان سوءرفتار مراقبان خانوادگی نسبت به سالمندان به انجام رسید.
روش کار: این مطالعه بر روی 90 سالمند مراجعه کننده به مراکز خدمات جامع سلامت در مشهد، به صورت نیمه تجربی پیش و پس آزمون انجام شد. دو مرکز جامع خدمات سلامت به روش نمونه گیری تصادفی ساده به دو گروه مداخله و کنترل تقسیم شدند. واحدهای پژوهش(سالمندان و مراقبین سوء رفتار کننده سالمندان) در هر مرکز به روش نمونه گیری در دسترس تا 45 نفر برای هر گروه انتخاب شدند. قبل از شروع مداخله"پرسشنامه سوءرفتار با سالمند" و"پرسشنامه مدل بزنف" توسط مراقبین سالمندان برای هر دو گروه تکمیل شد. سپس آموزش بر اساس مدل بزنف در طی 5 هفته و هر هفته یک جلسه 60 دقیقه‌ای درگروه مداخله انجام شد . یک ماه بعد از آخرین جلسه، مجددا پرسشنامه‌ها  توسط مراقبین هر دو گروه تکمیل و اطلاعات جمع آوری شد.  
نتایج: در این مطالعه میانگین سنی سالمندان 6/7 ± 71 و مراقبین سوء رفتار کننده 6/9 ± 28/36 سال بود. نتایج نشان داد در گروه مداخله میانگین نمره سورفتار نسبت به سالمندان، بعد از مداخله نسبت به قبل از مداخله کاهش معنی‌داری داشت (0/001>P) و تمام ابعاد سازه های مدل بزنف بعد از مداخله افزایش معنی داری یافته است (P< 0/001). گروه کنترل تغییر معنی داری نداشت.
نتیجه گیری: برنامه آموزشی بر اساس مدل برنف در کاهش سوءرفتار نسبت به سالمندان اثربخش است.
کلیدواژه‌ها
مدل بزنف
سوءرفتار
آموزش
سالمند
  1. Salehi L, Selki S, Alizadeh L. Evaluation of health- related quality of life of elderly members aged care center in Tehran in 2009. Iranian Journal of Epidemiology 2012; 8(1):14-20.
  2. Heravi-Karimooi M, Rejeh N, Montazeri A. Health-related quality of life among abused and non-abused elderly people: a comparative study. Payesh (Health Monitor). 2013 Oct 15; 12(5):479-88
  3. Karimi S, Jjavadi M, Irvani M, Chavoshi E. Investigating health team viewpoints about cost-effective alternatives in elderly caring. Journal of School of Public Health and Institute of Public Health Research. 2013: 1(11): 71-83.
  4. Yazdani A, Fekrazad H, Sajadi H, Salehi M. Relationship between social participation and general health among the elderly. J Kermanshah Uni Med Sci 2015;18(10):599-606. (Persian)
  5. Selection Census Result of population and Housing 2017. Tehran, Iran statistics Center: Office of the President, Public Relations and Iranian Cooperation; 2012. Available from: http://www.amar.org.ir
  6. Tajvar M. Evaluation the health care of the elderly in Iran. Set of Esfahan Aging articles and seminar. 2004:292
  7. Islamic Republic News Agency. (2007). Social; Elderly. (On-line). Available: http//www.2 irna.com/en/news/line-8.html. Accessed June 3, 2007.
  8. Sheykhi M T. the Elderly and Family Change in Asia with a Focus in Iran: A Sociological Assessment. Journal of Comparative Family Studies. 2006; 37 (4): 583-588. (Persian).
  9. Heravi-Karimooi M. Designing and determining psychometric properties of the Domestic Elder Abuse Questionnaire (PhD thesis). Tehran: Tarbiat Modares University; 2009.
  10. Kinsella K, Phillips DR. Globel Aging: The Challenge of Success. Population Bulletin. 2005: 60(1). 5-17
  11. Heravi Karimooi M, Jadid Milani M. Evaluation of Family Awareness about the Types of Abuse of Elderly Women in Tehran. 2005; 6(2): 105-110.
  12. Heravi Karimooi M, Anoosheh M, Foroughan M, Hajizadeh E, Sheykhi MT. The meaning of domestic elderly abuse concept. Journal of Daneshvar. 2010; 17:39-51.
  13. Zandi F, Fadaei F. Victimization of elderly. Proceeding of the Second congress of Analysis of Geriatrics Issues in Iran. Tehran: Andisheh Kohan; 2008. (Persian)
  14. World Health Organization. A global response to elder abuse and neglect: building primary health care capacity to deal with the problem worldwide. France: WHO 2008.
  15. Elderly Abuse Statistics. Available from: http://www.statisticbrain.com/elderly-abuse-statistics/
  16. Manoochechri, H, Ghorbi B, Hosseini M, Nasiri Oskuyee N. Degree and types of domestic abuse in the elderly referring to Parks of Tehran. SBMU Faculty of Nursing & Midwifery Quarterly 2009:18:37-43. (Persian)
  17. Tavakol K, Azimi S, Sharifirad G, Hoseini S. Attitude change toward child abuse after educating behavioral intention model to mothers referred to Falavarjan health homes in 2007-2008. Journal of Research in Behavioural Sciences. 2008; 6(1):37- 44.
  18. Khani Jeihooni A, Hatami M, Kashfi SM, Heshmati H. The Effectiveness of Education Based on BASNEF Model Program in Promotion of Preventive Behavior of Leishmaniasis among Health Workers and Families under Health Centers Coverage. Journal of Fasa University of Medical Sciences. 2012; 2(1):26-33.
  19. Zendehtalab H, Vaghei S, Emamimoghadam Z. Effect of intervention based on BASNEF model on quality of life in patients with type 2 diabetes. Evidence Based Care. 2013; 3(1):7-16.
  20. Heidarnia A. subjects in health education process. 1st ed. Tehran: Zmani Naser publication; 2003; 94-101.
  21. Foroughan M, Bakhtiyari F, Fakhrzadeh H, et al. Validation Of The Persian Version Of Abbreviated Mental Test (AMT) In Elderly Residents Of Kahrizak Charity Foundation. Iranian journal of Diabetes and Metabolism. 2014; 13(6): 487-494.
  22. Heravi-Karimooi M. Anoosheh M, Foroughan M, Hajizadeh E, Sheykhi MT. Designing and determining  psychometric properties of the Domestic Elder Abuse Questionnaire. Iranian Journal of Ageing 2010; 5, 7-21. (Persian)
  23. Vahdaninia M Goshtasbi A Montazeri A, Maftoun F. (Health related quality of life in an elderly populationin Iran: a population based study (Persian)). Payesh 2005; 4:113.
  24. Lachs M, Pillemer K. Elder abuse. Lancet 2004; 364:1263–1272.
  25. Noohi E, Khandan M, Mirzazadeh. Effective of Electronic Education on Knowledge Attitude and Self-Care in Patient’s Diabetic Type 2 Refer to Diabetic Center of Kerman University of Medical Science. Iranian Journal of Nursing Research.2011; 6(22):72-80. (Persian)
  26. Hazavehei MM, Sharifirad GhR, Kargar M. The Comparison of Educational Intervention Effect Using BASNEF and Classic Models on Improving Assertion Skill Level. J Res Health Sci 2008; 8(1):1-11. (Persian).
  27. Sharifirad G, Hazavehei SMM, Mohabi S. The effect of Educational program based on Health Belief Model on diabetic foot care. Int J Diab Dev Ctries 2007; 27: 18-23.
  28. Rahaman KS, Majdzadeh R, Naieni KH, Raza O. Knowledge, attitude and practices (KAP) regarding chronic complications of diabetes among patients with type 2 diabetes in Dhaka. International journal of endocrinology and metabolism. 2017 Jul;15(3).
  29. Hazavehei mm, Kabodi S, Rahimi M, Roshanaei Gh. Application of BASNEF Model in Analyzing Self-Treatment Behavior among Type 2 Diabetic Patients in 2014. Journal of Education and Community Health. 2015; 2(1): 38-49.
  30. Sharifirad GR, Golshiri P, Shahnazi H, Barati M, Hasanzadeh A5, Charkazi AR, Moudi M. The impact of educational program based on BASNEF model on breastfeeding behavior of pregnant mothers in Arak. Arak Medical University Journal (AMUJ). 2010; 13(1): 63-70.
  31. Sharma V, Singh V. Impact assessment of nutrition education programme on nutritional status of adolescent girls. J. Nutr. Food Sci. 2017;7(3):1-5.
  32. Islam MS, Rahman SS, Kamruzzaman M, Raza MS, Saifuzzaman M, Aktar MJ, Hossain MS. Impact of nutrition education on nutritional status of adolescent girls in South-west Region of Bangladesh. American Journal of Nutrition and Food Science. 2015;2(1):1-6.
  33. Zareipour MA, Sadeghi R, Sadeghi AR, Seyedi S. Factors Affecting the Smoking Behavior Based on the BASNEF Model in Male Students of Tehran University of Medical Sciences in 2009. Faculty of Nursing and Midwifery, Urmia. 2011; 9(1): 23-29.
  34. Application of the BASNEF Model in the Analysis of Self-Therapy Behavior among Patients with Type 2 Diabetes in Kermanshah, Iran. Journal of Education and Community Health. 2015; 2(1):38-49.
  35. Khani jihoni A, Hazavehie SMM. Effect of educational programs based on BASNEF model on glycemic control in patients with Type II diabetes. Ijdld 2010; 10(1):67-75. (Persian).
  36. Enah C, Sommers M, Moneyham L, Long CA, Childs G. Piloting an HIV prevention intervention for Cameroonian girls. J Assoc Nurses AIDS Care 2010; 21(6):512-21.
  37. Hillhouse JJ, Turrisi R, Kastner M. Modeling tanning salon behavioral tendencies using ap- pearance motivation, self-monitoring and the Theory of Planned Behavior. Health Educ Res.2000; 15(4):405-14. 35.
  38. Sadeghi R, Rezaeian M. Mohseni M. The Effect of an Educational Program Based on BASNEF Model on Breast Self- Examination Practice of 20-45 year- old Women in Sirjan City: ATraining Trail Study. J Rafsanjan Univ Med Sci. 2015: 14(9): 769-80. (Persian).
  39. Rahaii Z, Baghianimoghadam M, Morovati sharifabad M. Predictors of selfe-monitoring based on BASNEF model of blood pressure in patients with hypertension. Pyesh. 2012: 11(5): 621-7. (Persian)
  40. Hazavehei MM, Khani Jyhouni A, Hasanzade A, Rashidi M. The Effect of Educational Program Based on BASNEF Model on Diabetic (Type II) Eyes Care in Kazemi's Clinic, (Shiraz). Iranian Journal of Endocrinology and Metabolism. 2008; 10(2): 145-154.
  41. Hazavehei SMM, Sharifirad GhR, Kargar M. The com- parison of educational intervention effect using BASNEF and classic models on improving assertion skill level. Journal Re- search in Health sciences. 2008; 8(1):7-11.
  42. Heravi-Karimooi M,  Jadid Milani M, Faghihzadeh S. Effectiveness Of Family Counseling On Reduction Of Psychological Abuse Of Elderly Women In Tehran. Journal of the Life. 2005; 11(2): 79-86.
  43. Heravi-Karimooi M. A survey on effects of family counselling on- prevention of elderly neglect. Irn J Leg Med.2003; 9(3):139-1.

 

افق توسعه آموزش علوم پزشکی
دوره 16، شماره 1
بهار 1404
صفحه 7-19